دهه چهلی ها نسلی مثل پولاد

 در این دوره ظاهر نشریه تغییراتی کرد، از جمله جلدش رنگی و صفحاتش بتدریج بیشتر شد. سرمقالة شمارة نخست دورة سوم ، حکایت از وضع جدیدی داشت و به خواننده می فهماند که به سبب محدودیتهایی قادر به درج هر مطلبی نیست . همچنین درج عبارت «توفیق روزنامه ایست ملی و مستقل که به هیچ حزب و دسته و جمعیتی بستگی ندارد» و «ارگان رسمی حزب خران » در پشت جلد، وابسته نبودن توفیق به گروههای سیاسی را یادآور می شد تا محدودیتهای گذشته تکرار نشود. شمارة نخست با استقبال مردم مواجه شد به طوری که سهمیة شهرستانها در تهران توزیع گردید. در شمارة نخست ، به جای اسم اصلی نشریه ، عنوان «روزنامة فکاهی » آمد، زیرا هفته نامة توفیق همچنان توقیف بود و بعدها با موافقت محمدعلی توفیق ، امتیاز توفیق به حسن توفیق واگذار شد. توفیق در دهه های 1330 و 1340 ش با مضامین سیاسی و اجتماعی ، رونق دهة 1320 ش را یافت . سرمقاله ها با امضای «کاکاتوفیق » و دیگر مطالب آن با انتقادی طنزآمیز به اوضاع اجتماعی چون گرانی و بیکاری و عملکرد شهرداری و شرکت واحد و مانند اینها، نوشته می شد . شخصیتهای اصلی توفیق ، کاکاتوفیق ، گشنیزخانم (عیال کاکا)، ممولی (میمون کاکا) و ملت بود. مضمون سیاسی کاریکاتورهای روی جلد، غالباً به قلم حسن توفیق و ناصر پاکشیر، متوجه دولت (خصوصاً شخص نخست وزیر و وزرا و وکلا) یا سیاستهای امریکا و انگلیس و اسرائیل بود. مشی سیاسی توفیق در این دوره حمایت از ملل محروم بود، چنانکه هنگام جنگ در ویتنام با مطالب و کاریکاتورهای ضدامریکایی از مردم ویتنام پشتیبانی می کرد . همچنین نشر مطالب ضداسرائیلی خصوصاً هنگام جنگ اعراب و اسرائیل ، در حالی صورت می گرفت که دولت ایران از حامیان اصلی اسرائیل بود. توفیق هر سال از بین کاریکاتورهای

چاپ شده در نشریات کشور، سه کاریکاتور را با مضامین سیاسی ، اجتماعی ، فکاهی ، به عنوان بهترین کاریکاتور انتخاب و در شمارة ویژة سیزده به در چاپ می کرد .از موضوعهای همیشگی توفیق ، ارائة چهرة نادان و عقب افتاده از نمایندگان مجلس بود که مجلس را نهادی سخیف معرفی می کرد. نخست وزیران نیز دستمایة اصلی کاریکاتورهای توفیق بودند. در این دوره علاوه بر کاریکاتورهای سیاسی ، کاریکاتورهایی با پیامهای اجتماعی چاپ شد که حکایت از فساد ادارات و دستگاههای دولتی و شرکتها می کرد.
از همکاران توفیق که بیشتر آنان با نام مستعار فعالیت می کردند، می توان به این افراد اشاره کرد: رضا ابهری (کبوتر قاصد)، غلامرضا کیانی (اجل معلق )، پرویز نامدار (اردک میرزا)، عباس فرات (ابن جنی )، حسین حسینی (خروس اخته )، عمران صلاحی (بچة جوادیه ، زرشک ، ابوطیاره )، کیومرث صابری فومنی و پروین کرمانی . ابوالقاسم حالت ، پرویز خطیبی ، یوسف خسروپور، حسین فرزام بهبودی ، و حسین توفیق نیز در دوره های مختلف سردبیر توفیق بودند. در 1343 ش بعضی از همکاران توفیق ، نظیر منوچهر محجوبی و بهمن رضایی و اسداللّه شهریاری ، از آن جدا شدند و به مجلة تهران مصور پیوستند و ضمیمة طنزی به نام کشکیات برای آن منتشر کردند . توفیق در دورة نخست وزیری امیرعباس هویدا (1343ـ1356ش )، انتقادهای طنزآمیز خود را متوجه وی و دولتش کرد. هویدا نیز درصدد برآمد که نشریة فکاهی دیگری را که بر آن نظارت داشته باشد، در مقابل توفیق ، عَلَم کند؛ ازاینرو، امتیاز مجلة فکاهی کاریکاتور را به محسن دولّو واگذار کرد و تعدادی از طنزنویسان توفیق در آن مجله مشغول شدند .

توفیق همچنان موفق بود تا اینکه در تیر 1350 به دستور هویدا برای همیشه بسته شد، هرچند مقامات دولتی سند و مدرکی دالّ بر تعطیلی توفیق به جا نگذاشته اند، ولی مسئولان توفیق برای دستیابی به اسناد توقیف ، نامه هایی به شهربانیهای کشور فرستادند. پاسخ شهربانیها به همراه تعدادی صورت مجلس ، حاکی از توقیف نشریة توفیق از سوی دولت به علت اهانت به نخست وزیر بود. اعتراض تعدادی از حامیان توفیق ، از جمله عبداللّه انتظام ، به نخست وزیر نیز در این خصوص مؤید همین امر است . گفته می شود تعطیلی توفیق به دستور مستقیم شاه بود و آن نیز به علت خشم شاه از کاریکاتوری بود که ایران را به شکل گورستانی از اشباح ترسیم کرده بود. هر چند اهمیت توفیق چنان بود که هویدا بدون اجازة شاه ، آن را توقیف نمی کرد ولی در حقیقت ، علت اصلی تعطیلی توفیق همسو نبودن شیوة آن با سیاستهای حکومتی و انتقادهای روزافزون از دستگاه حاکم بود . پس از گذشت چند ماه از تعطیلی توفیق ، شماره هایی از آن مخفیانه منتشر شد که موجب خشم شاه و بازخواست مسئولان گردید . به رغم ارسال نسخه هایی از آن به مراجع قانونی و کتابخانه های رسمی ، در مهر 1351 با استناد به تبصرة دو، مادّة پنج قانون مطبوعات ، که تصریح می کرد اگر روزنامه ای تا یک سال منتشر نشود امتیازش لغو میشود، امتیاز توفیق لغو شد و چاپخانة آن نیز تعطیل گردید . توفیق در ضمن فعالیت مطبوعاتیش چهارده نوع کتاب ، از جمله توفیق فکاهی ماهانه و سالنامة فکاهی توفیق و آلبوم توفیق ، را نیز منتشر می کرد. فرهنگ توفیق نیز که کتابی است حاوی بیش از چهار هزار واژة فکاهی ، از جمله انتشارات آن بود.

 

 

 

 

 

 

درحال تکمیل می باشد...